श्रीवर्धन प्रतिनिधी : संतोष सापते
महाराष्ट्रातील नावाजलेले तीर्थक्षेत्र व पर्यटन स्थळ म्हणून श्रीवर्धन शहर प्रसिद्ध आहे.पुराण व उपनिषदात श्रीवर्धन चा उल्लेख आढळतो .अगस्ती ऋषींच्या पदपावन स्पर्शाने श्रीवर्धन ची भूमी पवित्र झाली आहे असा इतिहास आहे.दक्षिण काशी हरिहरेश्वर श्रीवर्धन तालुक्यात वसलेले आहे.श्रीवर्धन ची ग्रामदेवता माता सोमजाई आहे .
श्री सोमजाई देवस्थानाची स्थापना श्री अगस्ती महामुनीने केली असून देवस्थानाच्या चतु :सीमेस चार शिवशक्ती आहेत .त्यांची नावे कंकाळी, भद्रकाली, कात्यायनी, चामुंडायनी अशी असून मुख्य देवता मंदिरात श्री सोमजाई या नावाने प्रसिद्ध आहे .श्री सोमजाई शाळीग्राम रुपात असून शिव , भवानी, नंदी व वासुकी या चार शक्ती एकत्र आहेत . सोमजाई मंदिर चा परिसर जवळ पास 38 गुंठे आहे .मंदिराची रचना व स्थापत्य कला पांडवकालीन असल्याचे निदर्शनास येते. साधारणतः 35 ते 40 फुट उंचीवर मंदिराची उभारणी करण्यात आली आहे. मंदिर चे मुख्य छत कौलारू आहे .मंदिर बांधणीत जुन्या काळातील सागवान लाकडाचा वापर सर्वत्र करण्यात आल्याचे दिसून येते आहे .सोमजाई मातेच्या समोरच श्रीराम भक्त मारुती ची मूर्ती स्थानापन्न केली आहे .तसेच मंदिराच्या प्रांगणात साईबाबाची मुर्ती , तुळशीवृंदावन व श्री गणेश यांची स्थापना केली आहे . वर्ष भर येणाऱ्या भाविक व देणगी दार दात्यांच्या दानांतून मंदिर जीर्णोद्धाराचे काम यशस्वी झाले आहे. नवरात्र उत्सवाची अनेक वर्षाची परंपरा सोमजाई मंदिरात जोपासली जात आहे. तालुक्यातील असंख्य भाविक सोमजाई चरणी मनोभावे नतमस्तक होतात . भाविकांच्या अनंत इच्छा पुर्ण करणारी देवी म्हणून सोमजाई ओळखली जाते.
श्रीवर्धन शहरात पुर्वी प्लेगची साथ प्रतिवर्षी येत असे तेव्हा कसबा मजकूर गावसयने श्री सोमजाई ला मनोभावे प्रार्थना करून शालिवाहन शके 1799 मध्ये सप्ताह उत्सवाला सुरुवात करून रथ उत्सवाला प्रारंभ करण्यात आला आहे .सोमजाई श्रीवर्धन ची ग्रामदेवता असल्यामुळे श्रीवर्धन मधील सर्व समाज बांधव हिरीरीने सोमजाई उत्सवात सहभाग घेतात .
श्री सोमजाई चे नंदादीप चालविणारे चार खुम कसबा भंडारी समाज, नवीपेठभंडारी समाज, वाणी समाज, सोनार समाज असे आहेत .वर्षभरात देवीच्या होणाऱ्या सर्व कार्यक्रमाचे आयोजन सोमजाई ट्रस्ट कडून केले जाते .
#श्रीवर्धन #नवरात्रउत्सव #पर्यटन #सोमजाई
Post a Comment